Tercih motorlarında, forumlarda ve rehberlik sunumlarında "bu bölüme en son giren kişinin sırası 35.400" ifadesi çok geçiyor. Bu rakam, çoğu aday için bir kapı eşiği gibi: Sıram 35.400'ün üstündeyse girerim, altındaysa giremem. Gerçek biraz daha ince: Bu rakamın kime ait olduğunu, hangi kontenjana göre hesaplandığını ve geçen yıldan bu yıla neden değişebileceğini bilmeden kullanmak yanıltıcı olabiliyor. Aşağıda "en son yerleşen kişinin sırası" kavramını ÖSYM kılavuzundaki tanımlarla anlatıyor, yaygın tuzakları gösteriyorum.
Kavram: Taban başarı sırası
"En son yerleşen kişinin sırası", bir programa yerleşen adaylar arasında en düşük yerleştirme puanına sahip adayın başarı sırası. Kılavuzda bu bilgi iki sütunda yer alıyor: Programın bir önceki yıldaki genel kontenjan en küçük puanı ve bu puana karşılık gelen başarı sırası. Yani sütun aslında "son yerleşenin puanı ve sırası" bilgisini veriyor.
| Terim | Tablo 3 sütunu | Tablo 4 sütunu |
|---|---|---|
| Genel kontenjan en küçük puanı | 11 | 12 |
| Karşılık gelen başarı sırası | 10 | 11 |
Tuzak 1: Genel kontenjan değil, başka kontenjan
Kılavuzdaki en küçük puan ve başarı sırası "genel kontenjan" için veriliyor. Okul birincisi, 34 yaş üstü kadın ve şehit-gazi yakını kontenjanları ayrı doluyor; bu kontenjanlardan yerleşenlerin sırası genel kontenjan sırasından farklı olabiliyor. Bir programa genel kontenjandan yerleşme şansını değerlendirirken doğru sütunu kullandığından emin ol. Özel kontenjanlar için Okul Birinciliği Kontenjanı, 34 Yaş Üstü Kadın ve Şehit ve Gazi Yakını yazılarına bak.
Tuzak 2: Ek puanla yerleşenler
Mesleki ve teknik ortaöğretim mezunları, belirli alanlarda ek puan alabiliyor ve bu adayların yerleştirme puanları (ek puanlı) diğer adaylarla yarışıyor. Kılavuza göre ek puan, bir mesleğe yönelik program uygulayan ortaöğretim kurumlarından mezun olan adaylar için OBP'nin 0,06 ile çarpımından gelen ek puanı ifade ediyor ve yalnızca belirlenen tablolarda yer alan programlar için geçerli. Bu nedenle bir programın "son yerleşeni" ek puanlı bir aday olabiliyor; ek puanı olmayan senin için gerçek taban sırası bu rakamdan biraz farklı çıkabiliyor.
| Etken | Taban sırasına etkisi |
|---|---|
| Ek puanlı yerleşenler | Taban puanı yükseltir; ek puansız aday için eşik daha yüksek |
| Özel kontenjan ayrımı | Genel kontenjan sütunu özel kontenjanı göstermez |
| Puan eşitliği | Eşit puanlarda sınav puanı, üst tercih, OBP, yaş sırasıyla belirlenir |
Puan eşitliği için kılavuzdaki kural: Aynı programı tercih eden adaylar arasında eşit puan varsa önce ilgili sınav puanı büyük olana, hâlâ eşitse programı daha üst tercihinde gösterene, yine eşitse OBP'si yüksek olana, yine eşitse doğum tarihi günümüze daha yakın (yaşı küçük) olana öncelik veriliyor.
Tuzak 3: Kontenjanın dolmaması
Programın kontenjanı dolmadıysa "son yerleşen" bilgisi yoktur; kılavuzda en küçük puan sütununda işaret bulunmuyor. Bu durumda programın baraj puanı ya da başarı sırası şartı gibi koşullar geçerli oluyor. Boş kontenjan ek yerleştirmede ilan ediliyor ve ek yerleştirmede en küçük puan, merkezî genel yerleştirmedeki en küçük puanın altındaki adayların yerleştirilmemesi kuralıyla sınırlanıyor.
Hedef bölümlerin sıralarını netlerinle karşılaştırmak için Udeway'in ücretsiz simülatörü; tekrar hazırlık için uygulama Android'de ücretsiz.
Google Play'den Ücretsiz İndirTuzak 4: Sadece bir yılın verisi
Bir yılın taban sırası, o yılki sınav zorluğunu, kontenjanı ve talebi yansıtıyor. Kılavuz, 2025 değerlerinin 2026 sıralarını belirlemeyeceğini, yeni açılan ya da kapanan programlar, puan türü değişimleri, kontenjan artış-azalışları ve ek puan alabilecek öğrenci sayısındaki değişimlerin sıralamayı değiştirebileceğini söylüyor. Bu yüzden:
| Yanlış kullanım | Doğru kullanım |
|---|---|
| "Geçen yıl 35 bin, ben 34 binim, kesin girerim" | Son 3 yılın aralığına bak; 34 bin aralığın içindeyse hedef bölgede say |
| "Taban sırası 35 bin, ben 36 binim, giremem" | Aralığın alt kısmında hayal bölgesine koy; yaz, ama güvenli listeni de kur |
| "Bir yılın sırası kuraldır" | Her yılın dağılımı farklı; trend önemli |
Çok yıllı veri için YÖK Atlas Nasıl Kullanılır? yazısına, bölge kurma yöntemi için Tercih Yaparken Kendi Sıralama Aralığımız Ne Olmalı? yazısına bak.
Tuzak 5: Kayıt olmayanlar ve ek yerleştirme
Merkezî genel yerleştirmede bir programa yerleşenlerin hepsi kayıt yaptırmıyor. Kayıt olmayanların yerine boş kalan kontenjan ek yerleştirmeye aktarılıyor. Dolayısıyla "son yerleşen" ile "son kayıt yaptıran" farklı olabilir; programın gerçekte kimleri çektiği, ek yerleştirme sonuçlarına da bakınca daha net görülüyor. Ek yerleştirme için YKS Ek Tercih Nedir? yazısına bak.
"Son yerleşen" bilgisini kullanmak için 5 adım
| Adım | Ne yapılır? |
|---|---|
| 1 | Hedef programın genel kontenjan en küçük puanını ve başarı sırasını kılavuzdan al |
| 2 | Aynı değeri son 2-3 yıl için YÖK Atlas'tan al |
| 3 | Kontenjan değişimini ve benzer programların durumunu ekle |
| 4 | Kendi başarı sıranla karşılaştır; aralığın içindeysen hedef, üstündeyse hayal, altındaysan güvenli |
| 5 | Programın koşullarını (ek puan, baraj, sağlık vb.) oku |
Udeway ile sıra hedefi
Hedef bölümün "son yerleşen" sırasına ulaşmak için netlerini nasıl artıracağını planlamak, tercih sonrası tekrar hazırlananlar için de önemli. Udeway'de deneme sonuçlarını ders bazında girip net değişimini grafikte izleyebilir, zayıf konuları günlük görevlere çevirebilir, pomodoro ve haftalık planla düzenli çalışabilirsin. Web aracı Rakip Eleme Simülatörü netinin Türkiye genelinde kaç adayı geçtiğini gösteriyor.
Sık sorulan sorular
Taban, programa en son yerleşenin sırası; tavan, en üstte yerleşenin sırası. Ayrıntı için Taban Puan ve Tavan Puan Arasındaki Fark Nedir? yazısına bak.
Hayır; bu yılki sıralama farklı çıkabilir. Kılavuzdaki 2025 değerleri yol gösterici, garanti değil.
Ek puanlı adaylar programı doldurduysa taban sırası ek puansız adaylar için daha yüksek bir eşik olabilir; programın ek puan koşullarını kılavuzdan kontrol et.
İlgili İçerikler
- Taban Puan ve Tavan Puan Arasındaki Fark Nedir?
- Sıralama Yığılması ve Kayması
- YKS Tercih Kılavuzu Nasıl Okunur?
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene