Bir zamanlar yüksek puan istemeyen "ikinci öğretim" programları, binlerce adayın üniversiteye yerleşme umudunu taşıyordu: Akşam dersleri, daha düşük taban puanı ve daha yüksek harç. Sonra bir gün haber geldi: "Devlet üniversitelerinde ikinci öğretim kapatıldı." Bu cümleyi duyanların bir kısmı hâlâ eski bilgiye göre tercih yapıyor, bir kısmı ise karışık bilgilere takılıyor. Bu yazıda kararın ne zaman, kim tarafından, hangi gerekçeyle verildiğini, neyi değiştirdiğini ve tercih yaparken ne anlama geldiğini anlatıyoruz.
Kısa cevap
Evet. YÖK Başkanı Erol Özvar, 10 Temmuz 2024'te devlet üniversitelerindeki tüm ikinci öğretim programlarının kapatıldığını duyurdu. Açıklamaya göre bir önceki yıl 1.308 ikinci öğretim programında yaklaşık 80 bin öğrenci yerleştirilmişti; kapatılan programların kontenjanları, istihdama duyarlı yeni açılan programlara tanımlanarak yaklaşık bir milyonluk toplam kontenjan korundu. Vakıf üniversitelerinde ise ikinci öğretim programlarının, istihdama duyarlı ve geleceğin mesleklerine uygun programlara dönüştürülmesi hedeflendi.
| Konu | Durum |
|---|---|
| Devlet üniversiteleri | Yeni kayıt almayan ikinci öğretim programları (kapatıldı, kontenjan tanımlanmadı) |
| Vakıf üniversiteleri | İkinci öğretimlerin dönüştürülmesi talebi |
| Toplam kontenjan | Yaklaşık bir milyon olarak korunduğu açıklandı |
| Duyuru tarihi | 10 Temmuz 2024 |
Neden kapatıldı?
YÖK'ün açıklamasına göre amaç, üniversitelerdeki lisans programlarını istihdama duyarlı bir şekilde dönüştürmek ve program kalitesini artırmak. İkinci öğretim programlarının kapatılması "en önemli işlerden biri" olarak sunuldu; kontenjanların istihdama dönük yeni programlara taşınması da öne çıkarıldı. Yani kararın arkasındaki ana gerekçe, kontenjan azaltma değil, programların niteliğini ve istihdam odağını artırma.
Tercih için ne anlama geliyor?
| Eski alışkanlık | Güncel durum |
|---|---|
| "Birinci öğretimi kazanamazsam ikinci öğretimi yazarım" | Devlet üniversitelerinde bu seçenek kalmadı |
| "İkinci öğretim taban puanı daha düşüktür" | Artık devlet üniversitelerinde karşılaştırılacak ikinci öğretim programı yok |
| "İkinci öğretim akşam dersi, çalışarak okurum" | Bu model devlet üniversitelerinde sona erdi; uzaktan ve açıköğretim ayrı seçenekler |
| "Vakıfta ikinci öğretim ucuzdur" | Vakıf üniversitelerinde dönüşüm hedeflendiği için her kurumun kendi duyurusuna bak |
Tercih ederken kılavuzdaki programların öğretim türü ve süresine, kontenjan sütununa ve program adının yanındaki ibarelere (Açıköğretim, Uzaktan Öğretim vb.) dikkat et. Kılavuz, uzaktan öğretim programlarının diplomalarında "uzaktan öğretim" ibaresinin yer alacağını açıkça belirtiyor. Bu ayrım için Uzaktan Eğitim ile Açıköğretim Arasındaki Fark Nedir? yazısına bak.
Netlerine göre hangi programlara yaklaştığını gör: Udeway'in ücretsiz simülatörü; hazırlığın için Udeway uygulaması Android'de ücretsiz.
Google Play'den Ücretsiz İndirTaban puanlara etkisi
İkinci öğretimlerin kapatılması, aynı alanda birinci öğretim programlarına olan talebi artırabilir: Daha önce ikinci öğretimi tercih eden adaylar artık birinci öğretim ya da başka programlara yöneliyor. Bunun sıralamaya etkisi, bölüme ve yıla göre değişiyor; kılavuzdaki genel uyarı burada da geçerli: Kontenjan değişiklikleri, yeni açılan programlar ve talep değişimleri başarı sıralamalarını etkileyebilir. Etkiyi ölçmek için hedef bölümlerinin son 3-4 yıllık sıralamasını YÖK Atlas üzerinden izleyebilirsin. Bu değişimin kontenjana etkisi için Kontenjanı Değişen Bölümlerde Tercih Stratejisi yazısına bak.
Yerine ne açıldı?
YÖK açıklamasında kapatılan ikinci öğretim kontenjanlarının istihdam odaklı yeni programlara aktarıldığı belirtiliyor. Kılavuzdaki yeni program adları (örneğin yapay zeka, veri bilimi, siber güvenlik gibi alanlarda) bu dönüşümün bir yansıması olabilir; kılavuzda yeni açılan programlar (- - - -) işaretiyle gösteriliyor. Bu alanlara örnek olarak Veri Bilimi ve Siber Güvenlik Lisans Bölümleri yazısına bakabilirsin.
Tercih stratejisi
| Durum | Öneri |
|---|---|
| Eskiden İÖ'yü yedek planın olarak görüyordun | Yedek planı başka bir güvenli program ya da ön lisans olarak yeniden kur |
| Çalışarak okumak istiyorsun | Açıköğretim ve uzaktan öğretim programlarını, ücretli vakıf seçeneklerini ve kısmi zamanlı çalışma imkânlarını incele |
| Puanın birinci öğretim hedefinin biraz altında | Aynı alanda farklı üniversitelere dağıtılmış bir hedef-güvenli listesi kur |
| Vakıf üniversitesi düşünüyorsan | Burs/indirim koşullarını ve "Aday Öğrenci" sayfasını oku |
Genel olarak liste mantığı için YKS'de Kaç Tercih Hakkı Var? 24 Tercih Nasıl Sıralanır? yazısına bak.
Eski içeriklere dikkat
İkinci öğretim konusunda internette hâlâ eski rehberler, tablolar ve forum içerikleri dolaşıyor. Bir içeriğin yılını, kaynağını ve devlet üniversiteleri için güncel olup olmadığını kontrol et. Resmî teyit için YÖK'ün ve ÖSYM'nin kılavuz ve duyurularını esas al; kılavuzda bir programın öğretim türü sütunu ve açıklamaları görünür.
İkinci öğretim hakkında 6 yaygın yanlış
| Yanlış bilgi | Doğrusu |
|---|---|
| "İkinci öğretim tamamen kalktı, hiçbir yerde yok" | YÖK'ün açıklaması devlet üniversitelerini kapsıyor; vakıf üniversitelerinde dönüşüm hedeflendi, uygulama kurumlara göre değişebilir |
| "Toplam kontenjan çok azaldı" | YÖK, kapatılan programların kontenjanlarının yeni açılan programlara tanımlanarak yaklaşık bir milyonluk toplam kontenjanın korunduğunu açıkladı |
| "İkinci öğretim yerine hiçbir program açılmadı" | Kılavuzda yeni açılan programlar (- - - -) işaretiyle görünüyor |
| "Çalışan adaylar artık okuyamaz" | Açıköğretim, uzaktan öğretim ve diğer esnek modeller seçenek olarak duruyor |
| "Taban puanlar mutlaka çok yükseldi" | Etki bölüm bazında değişir; kendi hedefinin geçmiş yıllarını kıyasla |
| "Eski tercih rehberleri hâlâ geçerli" | İkinci öğretim içeren eski tablolar güncel değil |
Vakıf üniversitesinde bakılacaklar
Vakıf üniversiteleri programlarını, ücretlerini ve burs ya da indirim koşullarını kendi duyurularıyla belirliyor. Kılavuz, bu bilgilerin üniversitenin internet sayfasındaki "Aday Öğrenci" sekmesinde yer alacağını belirtiyor. Tercih öncesi kontrol listesi:
| Soru | Nereden? |
|---|---|
| Program hangi öğretim türüyle açılıyor? | Kılavuz program adı ve açıklama |
| Öğrenim ücreti ve ödeme koşulları | Üniversite "Aday Öğrenci" sayfası |
| Burs ve indirim kapsamı ve süresi | Kılavuzdaki genel uyarı + üniversite duyurusu |
| Eğitim yeri, kampüs ve yurt imkânı | Kılavuz açıklamaları ve üniversite sayfası |
| Akreditasyon ve TYÇ bilgisi | Tablo sütunları |
Udeway ile planlama
Tercih döneminin belirsizliği, hedef ve yedek planı netleştirince azalıyor. Udeway'de netlerini ders bazında takip edip Bu Netlerle Hangi Üniversiteye Giderim? aracında hedef bölgeni görebilir, tekrar hazırlanma kararı alırsan günlük görev, haftalık plan ve deneme grafiğiyle yeni dönem düzenini kurabilirsin. Tercih haftalarında rehberli nefes egzersizleri ve mood takibi de kaygıyı yönetmene yardımcı olur.
Sık sorulan sorular
Devlet üniversitelerinde YÖK'ün 10 Temmuz 2024 tarihli duyurusuyla ikinci öğretim programlarına kontenjan tanımlanmadı; vakıf üniversitelerinde dönüşüm hedeflendi.
Açıköğretim ve uzaktan öğretim programları ile kısmi zamanlı çalışma imkânı sunan kurumlar var; ayrıntıları programın koşullarından ve üniversitenin duyurularından kontrol et.
Kurumdan kuruma değişiyor; kılavuzdaki program adlarına ve üniversitenin "Aday Öğrenci" sayfasına bak.
İlgili İçerikler
- Devlet mi Vakıf mı?
- Uzaktan Eğitim ile Açıköğretim Arasındaki Fark Nedir?
- YKS Tercih Kılavuzu Nasıl Okunur?
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene