LGS sürecinde velinin en zor işi, ilgili olmakla baskı kurmak arasındaki dengeyi tutturmaktır. İyi takip; netleri her gün sormak değil, haftada bir kısa ve sakin bir konuşmayla eğilime bakmak ve çocuğun kendi takibini kurmasına yardım etmektir. Aşağıda bunu kolaylaştıran 5 yöntemi ve yardımcı uygulamaları anlattık.
Takip mi, kontrol mü?
İkisi dışarıdan benzer görünür ama çocuk üzerinde çok farklı etki yapar:
| Kontrol | Takip |
|---|---|
| "Bugün kaç soru çözdün?" (her gün) | "Bu hafta nasıl geçti?" (haftada bir) |
| Tek denemenin netine tepki | Birkaç denemenin eğilimine bakmak |
| Başka çocuklarla kıyaslamak | Çocuğun geçen ayki haliyle kıyaslamak |
| Planı veli yapar | Planı çocuk yapar, veli destekler |
Kontrol kısa vadede çalışıyor gibi görünür ama kaygıyı artırır ve çocuğun kendi sorumluluğunu almasını zorlaştırır. Genel öneriler için Veliler İçin Sınav Dönemi Rehberi yazımıza bakabilirsiniz.
1. Haftalık 15 dakikalık konuşma
Her gün sormak yerine haftada bir, sabit bir zamanda (örneğin pazar akşamı) kısa bir konuşma yapın. Örnek sorular:
| Soru | Amaç | Kaçınılacak ifade |
|---|---|---|
| "Bu hafta en iyi giden ne oldu?" | Olumlu başlamak | "Yine mi düşük?" |
| "Zorlandığın bir konu var mı?" | Sorunu çocuğun ağzından duymak | "Neden çalışmıyorsun?" |
| "Sana nasıl yardım edebilirim?" | Destek teklif etmek | "Ben senin yaşındayken…" |
| "Gelecek hafta neyi farklı yapmak istersin?" | Planı çocuğa bırakmak | "Şunu yapacaksın." |
Çocukla sınav döneminde iletişimin ayrıntıları için Ebeveynlerin Sınava Giren Çocukla İletişimi yazısına bakabilirsiniz.
2. Netlere değil eğilime bakın
Bir deneme düşük geldiğinde endişelenmek çok doğal. Ama yayının zorluğu, yorgunluk ve hangi konuların çıktığı yüzünden netler denemeden denemeye birkaç puan oynar. Bir denemeye değil, son 3-5 denemenin ortalamasına bakın. Ortalama sabit ya da yükseliyorsa endişelenmenize gerek yok.
Bunun nasıl yapılacağını, örnek tabloyla birlikte Deneme Netlerim Neden Düşüyor? yazısında anlattık.
3. Uygulamayı birlikte seçin
LGS için pek çok uygulama var ve hepsini indirmek dikkat dağıtır. Birlikte oturup şu soruları sorun:
- Müfredata uygun mu?
- Reklam var mı?
- Net hesabı LGS kuralıyla mı (3 yanlış 1 doğruyu götürür)?
- Ücretsiz sürümü yeterli mi?
- Veli rapor görebiliyor mu, bu gerekli mi?
Genellikle iki uygulama yeterlidir: bir içerik kaynağı (MEB'in ücretsiz platformu MEBİ gibi) ve bir takip aracı. Seçenekleri LGS Uygulamaları 2027 yazısında karşılaştırdık.
4. Ekran süresi anlaşması
Telefon hem çalışma aracı hem de en büyük dikkat dağıtıcı. Yasak yerine birlikte bir anlaşma yapın:
- Çalışma saatlerinde bildirimler kapalı, sosyal medya uygulamaları kapalı.
- Telefon çalışma masasında değil, ancak çalışma uygulaması için gerekiyorsa masada.
- Hafta sonu belirli bir serbest ekran süresi.
Anlaşmayı yazıya dökün ve iki haftada bir birlikte gözden geçirin.
5. Kaygı işaretlerini fark edin
LGS dönemi 13-14 yaşındaki bir çocuk için ağır olabilir. Şu işaretlere dikkat edin:
- Uykuda ya da iştahta belirgin değişiklik
- Sevdiği şeylerden uzaklaşma
- Sık karın ya da baş ağrısı şikâyeti
- Deneme öncesi aşırı gerginlik, deneme sonrası uzun süreli mutsuzluk
Bu işaretler iki haftadan uzun sürüyorsa okulun rehberlik servisiyle görüşün. Sınav kaygısında uygulamaların ve nefes egzersizlerinin nasıl yardım edebileceğini Sınav Kaygısı ve Motivasyon İçin Uygulamalar yazısında anlattık.
Veliler için uygulama önerileri
- MEBİ: Ücretsiz; konu, test, deneme ve gelişim raporları. Türkiye geneli denemelerin sonuçlarını il ve okul düzeyinde karşılaştırma imkânı sunuyor.
- Knowunity: Ücretsiz; ders notları, quizler ve yapay zekâ öğretmeni sunuyor. İçeriklerin bir kısmı öğrenciler tarafından hazırlandığı için doğruluğunu ders kitabıyla karşılaştırmakta fayda var.
- Udeway: Çocuğunuzun kendi takibini kurması için. Denemeleri LGS kuralıyla kaydeder, gelişim grafiği çıkarır; görev listeleri ve pomodoro ile düzen kurmasına yardım eder. Udeway'de ayrı bir veli görünümü yok.
Haftalık konuşmada çocuğunuzun kendi takip ekranına birlikte bakmak, "kaç net yaptın?" diye sormaktan çok daha iyi bir sohbet başlatır.
Sık sorulan sorular
Planı ve günlük takibi çocuğa bırakıp haftada bir kısa bir konuşmayla durumu değerlendirmek çoğu aile için iyi bir dengedir. Veli; ortam, düzen ve duygusal destek sağlamaya odaklanmalı.
Önce tek bir denemenin mi yoksa birkaç denemenin mi düştüğüne bakın. Tek deneme normal bir dalgalanmadır. Ortalama birkaç denemedir düşüyorsa, çocuğunuzla sakin bir şekilde hangi derste zorlandığını konuşun ve gerekirse öğretmeniyle görüşün.
Bazı uygulamalar veliye ayrı rapor sunar; MEBİ ise Türkiye geneli deneme sonuçlarını il ve okul düzeyinde karşılaştırmalı gösteriyor. Ayrı bir veli ekranı olmasa da, çocuğunuzun kendi takip ekranına haftalık konuşmada birlikte bakabilirsiniz. Bu genellikle gizli takipten daha sağlıklı sonuç verir.
İlgili İçerikler
Nefes egzersizleri, günlük mood takibi ve tükenmişlik uyarısı Udeway'de, çalışma planınla aynı yerde.
Udeway'i Ücretsiz Dene