"9. ve 10. sınıfta ne yaparsan yap, asıl iş 12'de başlıyor." Bu cümle yarı doğru, yarı tehlikeli. Doğru olan kısmı: TYT ve AYT'deki asıl rekabet son iki yılın çalışmasıyla belirleniyor. Tehlikeli olan kısmı: Lise başındaki notların ve alışkanlıkların YKS puanına somut ve ölçülebilir bir katkısı olması. Bu yazıda katkının ne kadar olduğunu ÖSYM'nin rakamlarıyla hesaplayacağız, sonra bu bilginin 9. ve 10. sınıfta nasıl kullanılacağını konuşacağız.
Notların YKS'ye girdiği yer: OBP
ÖSYM'nin 2026 YKS kılavuzuna göre ortaöğretimde alınan 100 üzerinden diploma notu 5 ile çarpılarak Ortaöğretim Başarı Puanına (OBP) dönüştürülüyor: 50 olan en düşük diploma notu 250, 100 olan en yüksek diploma notu 500 OBP veriyor. OBP, 0,12 katsayısıyla çarpılarak sınav puanına ekleniyor ve yerleştirme puanını oluşturuyor. Yani:
| Diploma notu | OBP | Yerleştirme puanına katkı (OBP × 0,12) |
|---|---|---|
| 100 | 500 | 60 |
| 90 | 450 | 54 |
| 80 | 400 | 48 |
| 70 | 350 | 42 |
| 60 | 300 | 36 |
| 50 | 250 | 30 |
Diploma notundaki her 1 puanlık fark, yerleştirme puanında 0,6 puana denk geliyor. 10 puanlık fark 6 puan, 20 puanlık fark 12 puan ediyor. 50'nin altındaki diploma notları 50 olarak değerlendiriliyor.
Bu fark gerçekten önemli mi?
Puan farkının anlamı, hedeflediğin bölümün puan aralığına göre değişiyor. Yüksek sıralamalı programlarda puanlar çok sıkışık olabildiğinden birkaç puan, sıralamada belirgin fark yaratabiliyor; daha geniş aralıklı programlarda etkisi az hissediliyor. Hedef bölümünün güncel puan-sıra aralığını ÖSYM'nin yayımladığı yerleştirme sonuçlarından ve YÖK Atlas'tan görmen en doğru yaklaşım. Pratik özet: OBP "tek başına belirleyici" değil ama bedava puan; çünkü bunun çoğu için ekstra bir sınav hazırlığı gerekmiyor, okul derslerine düzenli çalışmak yetiyor.
9. ve 10. sınıf notları hesaba nasıl giriyor?
Diploma notu, lise boyunca aldığın notlara dayanıyor; 9. ve 10. sınıf notların da bu hesabın içinde. Hesabın tam biçimi (hangi yılın nasıl ağırlıklandığı, derslerin saat ağırlığı) MEB'in ortaöğretim mevzuatında belirleniyor; kesin değeri okulunun e-Okul bilgisinden ve yönetmelikten kontrol et. Genel olarak bilinmesi gereken: Yıl sonu başarı puanı derslerin haftalık saatine göre ağırlıklandırıldığı için haftalık saati yüksek dersler, ortalamaya daha çok etki edebiliyor.
Okul sınavlarına çalışma planını da görevlere dök: Udeway'de günlük görevler, haftalık plan ve pomodoro; hem okul notu hem TYT temeli için. Android'de ücretsiz.
Google Play'den Ücretsiz İndirYaygın mitler
| Mit | Gerçek |
|---|---|
| "Okulumun başarısı OBP'mi etkiler" | ÖSYM kılavuzuna göre OBP hesabında Türkiye geneli dikkate alınır, okul bazında işlem yapılmaz |
| "9. sınıf zaten sayılmaz" | Diploma notunun içinde yer alır, ayrıntıyı mevzuattan kontrol et |
| "OBP tek başına yerleştirir" | Sınav puanına eklenen bir katkı; sınav netlerinin yerini tutmaz |
| "Notlar sadece kâğıt" | Her puan 0,6 yerleştirme puanı demek |
OBP ve "kırılma" kavramı için OBP Nedir, Yerleştirme Puanına Etkisi, OBP Kırılması Hangi Durumlarda Olur? ve OBP Kaç Bin Geri Atar veya İleri Çeker? yazılarına bak. Kendi OBP'ni hesaplamak için sitedeki OBP hesaplama aracını kullanabilirsin.
Çifte kazanç: Okul çalışması = TYT temeli
- ve 10. sınıfın en güzel yanı, okul notu için yaptığın çalışmanın aynı zamanda sınav temeli olması:
| Okul çalışması | YKS katkısı |
|---|---|
| Matematik konularını anlamak | TYT matematik ve AYT temeli |
| Fen derslerinde kavramları öğrenmek | TYT fen sorularının temeli |
| Türkçe ve edebiyatta okuma ve yazma | TYT Türkçe ve AYT edebiyat |
| Tarih, coğrafya düzenli tekrar | TYT sosyal ve AYT sosyal |
| Yazılılara hazırlanmak | Aralıklı tekrar alışkanlığı |
Yani bu iki yılda iki ayrı iş yapmak zorunda değilsin: Okul derslerine kaliteli çalışmak hem diploma notunu hem sınav zeminini besliyor.
Notları yükseltmek için 6 adım
| # | Adım | Neden? |
|---|---|---|
| 1 | Dersi derste anla | Evde yeniden öğrenme yükünü azaltır |
| 2 | Yazılıdan 3-4 gün önce başla | Son geceyi tekrar günü yap |
| 3 | Her dersin kazanım listesini al | Neyin sorulacağını bil |
| 4 | Yanlışlarını sınav sonrası düzelt | Aynı hatayı finalde tekrarlama |
| 5 | Sınav dışı puanları (proje, performans) ciddiye al | Kolay puan |
| 6 | Zayıf dersi ihmal etme | Haftalık saati yüksek dersler daha etkili |
Yazılı sınavlara hazırlıkta Aktif Hatırlama (Active Recall) ve Aralıklı Tekrar (Spaced Repetition) yazılarındaki teknikler hem okul notunu hem YKS tekrarını destekler.
9 ve 10. sınıfta yapılacaklar ve yapılmayacaklar
| Yap | Yapma |
|---|---|
| Okul derslerine düzenli çalış | Sınavlar yaklaşana kadar bekleme |
| Zayıf derslerin temelini kapat | "TYT'de çalışırım" deyip ertele |
| Okuma alışkanlığı kazan | YKS paniğine kapılma |
| Dinlen, spor yap, sosyal ol | Ağır kamp programlarına girme |
| Alan kararını bilgiyle ver | Sırf arkadaşların seçti diye seçme |
Bu iki yılı "ısınma" saymak yerine "temel kurma" olarak görmek en sağlıklısı. Yaz tatilleri için Lise 1 (9. Sınıf) Yazında Ne Yapılmalı? yazısına, erken dönemde YKS hazırlığına dair MEBİ ile 9. ve 10. Sınıfta YKS Hazırlığı yazısına bak.
Müfredat değişimi notu
Maarif Modeli ortaöğretimde kademeli olarak uygulanıyor; derslerin içeriği ve değerlendirme biçimi sınıfa göre farklılaşabiliyor. Güncel durum için Maarif Modeli Hangi Sınıflarda Uygulanıyor? ve Maarif Modeli Ölçme ve Değerlendirme yazılarına bak. YKS içeriğinin hangi yıl hangi kazanımlara dayanacağı ÖSYM'nin yıllık kılavuzuyla belirleniyor.
Udeway ile okul ve sınav dengesi
Okul sınavlarını ve uzun vadeli hazırlığı bir arada yürütmek için planlama şart. Udeway'de okul yazılılarını haftalık plana ekleyebilir, günlük görevlerle ders çalışmayı küçük adımlara bölebilir, pomodoro ile odaklı bloklar kurabilir, çalışma sürelerini ders bazında kaydedip zayıf dersleri fark edebilirsin. Seri, rozet ve çalıştıkça gelişen karakter, uzun maratonda ritmi canlı tutuyor.
Sık sorulan sorular
Diploma notu içinde yer aldığı için dolaylı olarak evet; her 1 puanlık diploma notu farkı yerleştirme puanında 0,6 puan eder. Hesabın ayrıntısını mevzuattan kontrol et.
Hayır; OBP sınav puanına eklenen bir katkı. Yerleşme için asıl belirleyici sınav netleri.
Hayır; diploma notu lise boyunca oluşuyor, kalan dönemlerde yükseltme mümkün. Ayrıca asıl rekabet sınav netlerinde.
İlgili İçerikler
- OBP Nedir, Yerleştirme Puanına Etkisi
- Lise 1 Yazında Ne Yapılmalı?
- 11. Sınıfta YKS'ye Nasıl Başlanmalı?
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene