"OBP'm 80, kaç bin sıra yukarı çıkarır?" Bu sorunun internette bulunabilecek her cevabı yanlış ya da yanıltıcı olmak zorunda; çünkü sorunun kendisi eksik. OBP sıra değil puan ekler; puanın kaç sıraya karşılık geldiği ise senin hangi puan aralığında olduğuna bağlı. Aşağıda önce OBP'nin ekleyeceği puanı kesin rakamlarla, ardından bu puanı kendi sıralama aralığına nasıl çevireceğini adım adım gösteriyorum.
Önce puanı hesapla
ÖSYM'nin 2026 kılavuzuna göre diploma notu 5 ile çarpılarak OBP'ye dönüşüyor (250-500 arası), OBP 0,12 ile çarpılıp sınav puanına ekleniyor:
| Diploma notu | OBP | Yerleştirme puanına katkı |
|---|---|---|
| 100 | 500 | 60 |
| 95 | 475 | 57 |
| 90 | 450 | 54 |
| 85 | 425 | 51 |
| 80 | 400 | 48 |
| 75 | 375 | 45 |
| 70 | 350 | 42 |
| 60 | 300 | 36 |
| 50 | 250 | 30 |
Burada önemli olan mutlak katkıdan çok farklar. Diploma notu 100 olan biriyle 70 olan biri arasındaki OBP farkı, 18 yerleştirme puanı ediyor (60 - 42). Aynı sınav puanına sahip iki adayın yerleştirme puanı arasında bu kadar fark oluşabiliyor.
Puan farkı, sıra farkına nasıl dönüşür?
Puan farkını sıralamaya çevirmek için hangi puan aralığında olduğuna bakmak gerekiyor. YKS puanları 100-500 aralığında dağılıyor ve adaylar bu aralıkta eşit yoğunlukta değil: Orta puanlarda çok sayıda aday yoğun; çok yüksek puanlarda seyrek. Bu yüzden aynı 18 puanlık fark:
| Puan bölgesi | 18 puanın sıralamaya etkisi (nitel) |
|---|---|
| Çok yüksek puanlar (üst yüzde) | Aynı puan farkı görece az sıraya denk gelir; adaylar seyrek |
| Yüksek-orta puanlar | Puan farkı daha fazla sıraya karşılık gelmeye başlar; yoğunluk artıyor |
| Orta puanlar | Aynı puan farkı çok sayıda sıraya denk gelebilir; kalabalık bölge |
Bunlar nitel bir çerçeve; sayıları ÖSYM'nin her yıl yayımladığı puan ve başarı sırası bilgilerinden kendi puan türünde kendin bulmalısın. ÖSYM'nin açıklamasına göre 2026'da TYT'ye yaklaşık 2,25 milyon aday katıldı; yani 10 bin sıra, TYT'ye giren adayların yaklaşık yüzde 0,44'üne denk geliyor (bu hesap, kitlenin büyüklüğünü anlamak içindir).
Kendi etkini hesaplamanın 4 adımı
| Adım | Ne yapılır? |
|---|---|
| 1 | Diploma notunla OBP katkını bul (tablo ya da hesaplama aracı) |
| 2 | Karşılaştırma yapacağın durumu belirle (ör. diploma notu 70 vs 90: 12 puan fark) |
| 3 | İlgili puan türünün önceki yıl puan-başarı sırası tablosunda, kendi puanın civarında 12 puanlık aralığın kaç sıraya denk geldiğine bak |
| 4 | O aralıktaki sıra farkını, OBP'nin yaklaşık "sıra etkisi" olarak değerlendir |
Önceki yılın tabloları bir yaklaşım; sınavın zorluğu yıldan yıla puan dağılımını değiştirdiği için sonuç yaklaşık. Yine de hedef aralığındaki yoğunluğu görmek için en doğru yol bu.
OBP katkını anında gör, netinle birlikte hangi bölgede olduğunu kontrol et: Udeway'in ücretsiz OBP hesaplama aracı ve 'Bu Netlerle Nereye Giderim' simülatörü; uygulama Android'de ücretsiz.
Google Play'den Ücretsiz İndirNet ile OBP'yi kıyaslamak
OBP'yi net cinsinden düşünmek de mümkün: Bir doğru netin yerleştirme puanına etkisi, puan türüne ve testin ağırlığına göre değişiyor; ama genel mantık şöyle: OBP'nin sağladığı 18 puan, aynı puanı net olarak kazanmak için çok sayıda ek netin karşılığı olabilir. Bu karşılaştırmayı kendi net-puan ilişkinden çıkarmak için YKS Puan Hesaplama yazısı ve TYT-AYT Net Hesaplama aracı yardımcı olur. Kesin bir "şu kadar net" iddiası, sınav zorluğuna bağlı olduğundan yanıltıcı olurdu.
Kırık OBP durumunda
Bir önceki yıl bir programa yerleşen adaylarda katsayı yarıya (0,12 yerine 0,06) düşüyor; bu durumda yukarıdaki katkılar da yarıya iniyor: Diploma notu 100 için 60 yerine 30 puan, 70 için 42 yerine 21 puan. Ayrıntı için OBP Kırılması Hangi Durumlarda Olur? yazısına bak.
| Diploma notu | Normal katkı | Kırık katkı | Fark |
|---|---|---|---|
| 100 | 60 | 30 | 30 |
| 80 | 48 | 24 | 24 |
| 60 | 36 | 18 | 18 |
OBP'ye güvenmenin sınırı
OBP, "bedava puan" gibi görünse de kalıcı bir telafi aracı değil: Diploma notu lise yıllarında oluşuyor ve sınav yılında değiştirilemiyor. Bu yüzden sınav yılına girerken yapabileceğin tek şey, OBP'nin etkisini bilmek ve hedef netlerini buna göre belirlemek. Yüksek diploma notu olan biri için sınav yılında netle fark yaratmak yine esas. Hedef net belirlemek için YKS'de İlk 10 Bin İçin Kaç Net Gerekir? yazısına, diploma notunun nasıl oluştuğuna dair 9. ve 10. Sınıf Ortalaması YKS'yi Nasıl Etkiler? yazısına bak.
Üç örnek aday: Aynı net, farklı OBP
Aşağıdaki örnekte üç adayın sınav puanı (OBP öncesi) aynı kabul ediliyor; fark yalnızca diploma notundan geliyor:
| Aday | Diploma notu | OBP | Yerleştirme puanına katkı | Aday A'ya göre fark |
|---|---|---|---|---|
| A | 95 | 475 | 57 | - |
| B | 80 | 400 | 48 | 9 puan geride |
| C | 65 | 325 | 39 | 18 puan geride |
Sınav puanı aynı olan üç adayın yerleştirme puanları arasında 18 puana kadar fark oluşuyor. Bu farkın sıraya karşılığı, hedef bölümlerin hangi puan aralığında olduğuna bağlı. Çok yoğun bir puan aralığında 9 puan bile belirleyici olabilir; seyrek bir aralıkta aynı fark birkaç yüz sıra ile sınırlı kalabilir. Bu yüzden OBP'yi "kesin şu kadar sıra" diye değil, "hedefimin puan yoğunluğuna göre değişen bir avantaj ya da dezavantaj" diye düşün.
OBP'ye göre hedef belirleme: 3 senaryo
| Senaryo | Ne yapılır? |
|---|---|
| Diploma notun yüksek (85 ve üstü) | OBP avantajını bil ama hedef netini düşürme; avantaj, rakiplerinden önde başlamanı sağlar |
| Diploma notun orta (65-85) | OBP farkını telafi etmek için hedef netini yaklaşık fark kadar puana karşılık gelecek şekilde yukarı çek |
| Diploma notun düşük (65 altı) | Kayıp 10-20 puanı bulabilir; zayıf konu kapatma ve deneme sayısıyla net artışına odaklan |
Telafi planında hedef puan ve net ilişkisini kendi denemelerinle görmek en sağlıklısı: Deneme sonuçlarını ders bazında takip edip puan hesabı yaptığında "şu kadar puan için şu kadar net" eşleşmesini kendi verinle kurabilirsin.
Udeway ile pratik hesap
Udeway'in ücretsiz OBP Hesaplama aracına diploma notunu girip katkıyı görebilir, Diploma Notu Hesaplama aracıyla yıl sonu başarı puanlarından notuna ulaşabilirsin. Rakip Eleme Simülatörü ise netinin Türkiye genelinde kaç adayı geçtiğini gösteriyor; böylece "kaç sıra" sorusuna daha somut yaklaşabilirsin. Uygulamada deneme grafiği ve haftalık plan hedef net artışını planlamana yardım eder.
Sık sorulan sorular
Yok. OBP puan ekliyor; puanın sıraya etkisi puan aralığındaki aday yoğunluğuna ve yıla göre değişiyor.
Böyle bir kural yok; OBP yalnızca katkı sağlıyor. Düşük diploma notu 30 puanlık taban katkı demek; sınav neti belirleyici olmaya devam ediyor.
Aynı sınav puanına sahip iki adaydan diploma notu yüksek olan, yerleştirme puanında önde oluyor; bu fark hedeflediğin bölümün puan yoğunluğuna göre sırayı etkiliyor.
İlgili İçerikler
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene