"OBP kırıldı" ifadesi kulağa teknik bir arıza gibi geliyor ama aslında ÖSYM'nin tek bir kuralına verilen halk adı: Ortaöğretim Başarı Puanının yerleştirme puanına katkısını belirleyen katsayı, belirli adaylar için yarıya düşüyor. Bu yazıda kırılmanın tam olarak ne olduğunu, hangi durumlarda ortaya çıktığını ve hangi durumlarda çıkmadığını kılavuzdaki ifadelerle, sık yapılan yanlış anlamaları temizleyerek anlatıyoruz.
OBP ve katsayı: Kısa hatırlatma
2026-YKS kılavuzuna göre ortaöğretimde alınan 100 üzerinden diploma notu 5 ile çarpılarak OBP'ye dönüştürülüyor: 50 olan en düşük diploma notu için OBP 250, 100 olan en yüksek not için 500. OBP, 0,12 katsayısıyla çarpılıp sınav puanına ekleniyor ve yerleştirme puanı oluşuyor. Yani diploma notu 100 olan adaya 60, 50 olan adaya 30 puan ekleniyor. Okul bazında bir düzeltme yapılmıyor; hesaplamada Türkiye geneli dikkate alınıyor. OBP'nin temel mantığı için OBP Nedir, Yerleştirme Puanına Etkisi yazısına bak.
Kırılma ne demek?
Kırılma, bazı adaylar için bu katsayının yarıya düşürülmesi: 0,12 yerine 0,06. Etkisi, aynı OBP'den yerleştirme puanına yarı kadar katkı gelmesi.
| Durum | OBP katkısı (diploma notu 80 örneği) |
|---|---|
| Normal | 400 × 0,12 = 48 puan |
| Kırılmış | 400 × 0,06 = 24 puan |
Hangi durumlarda kırılma olur?
Kılavuzdaki ifadelere göre kırılma şu adayları kapsıyor:
| Durum | Kapsam |
|---|---|
| Bir önceki YKS'de ÖSYM tarafından merkezî olarak bir yükseköğretim programına yerleştirilmiş adaylar | Kayıt olsun ya da olmasın |
| ÖZYES (Özel Yetenek Sınavı ile yerleştirme) kapsamında yerleştirilenler | Kapsama dahil |
| Ek yerleştirmeyle bir programa yerleştirilenler | Kapsama dahil (tercih kılavuzu açıkça belirtiyor) |
| Yükseköğretim kurumunca yapılan özel yetenek sınavı sonucu bir programa kayıt olanlar | Kapsama dahil |
Bu kural bir sonraki yılın YKS'sinde geçerli; yani 2026'da yerleşen biri için 2027-YKS'de uygulanıyor. Yerleşme ve kayıt ilişkisi için Tercih Yapıp Yerleşip Gitmemek OBP'yi Nasıl Etkiler? yazısına bak.
Hangi durumlarda kırılma olmaz?
| Durum | Kırılma |
|---|---|
| Hiçbir programa yerleşmeyen aday | Yok |
| Yalnızca tercih yapıp yerleşemeyen aday | Yok |
| Sadece sınava girip tercih yapmayan aday | Yok |
| Lise son sınıf öğrencisi iken yerleşip, mezun olamadığı için programa kayıt yaptıramayan aday | Yok (kılavuzdaki istisna; MEB e-Okul bilgisi esas alınır) |
| Daha önce kırılma olmuş, ama sonraki yıllarda yerleşme olmayan adaylar | Kuralı ilgili yılın kılavuzundan kontrol et |
Kılavuz, mezun olamadığı için kayıt yaptıramayan adaylara ilişkin istisnada ayrıca belge göndermeyi gerektirmediğini, çünkü MEB e-Okul bilgilerinin dikkate alınacağını söylüyor.
OBP katkını ve kırılma durumundaki kaybını hemen hesapla: Udeway'in ücretsiz OBP hesaplama aracı ve Android uygulaması hazır.
Google Play'den Ücretsiz İndirKırılma ve sıralama
Kırılma, puandan bir kısım kaybettirdiği için sıralamanı da düşürebiliyor; etkisi, hedeflediğin puan aralığındaki yoğunluğa göre değişiyor. Aynı puan kaybı, adayların seyrek dağıldığı bir aralıkta sıralamada çok az, yoğun dağıldığı bir aralıkta belirgin fark yaratabiliyor. Ayrıntı için OBP Kaç Bin Geri Atar veya İleri Çeker? yazısına bak.
Kırık OBP ile hazırlanırken strateji
Kırık OBP, tekrar sınava hazırlanan adayların en sık karşılaştığı konulardan biri. Bu durumda stratejin:
| Strateji | Ayrıntı |
|---|---|
| Puan kaybını önceden hesapla | Diploma notuna göre kayıp 15-30 puan arası |
| Hedefi net olarak yükselt | Kaybı telafi edecek net artışı planla |
| Zayıf konuları kapat | En hızlı net getirisi |
| Deneme sıklığını artır | Gerçek sıralamayı görmek için |
| Planını esnek tut | Tükenmişliği önle |
Kayıp 15-30 puan aralığında olduğundan, bu kaybı telafi etmek için TYT ve AYT'de net artışı hedeflemek mantıklı. Çalışma planı için Etkili Bir Çalışma Programı, hızlı net kazanımı için En Hızlı +10 Net Nereden Kazanılır? aracını kullanabilirsin.
Sık duyulan 4 yanlış
| Yanlış | Doğrusu |
|---|---|
| "Bir yerde kayıt yaptırmazsam kırılma olmaz" | Kılavuz "kayıt olsun veya olmasın" diyor |
| "Kırılma sonsuza kadar sürer" | Kural belirli bir YKS için tanımlanıyor; sonraki yıllar için kılavuzu kontrol et |
| "Açıkta kalırsam OBP kırılır" | Yerleşme yoksa kırılma olmaz |
| "Okulum başarısızsa OBP'm kırılır" | Okul bazında hesaplama yok; Türkiye geneli dikkate alınıyor |
Kırılma öncesi karar listesi
Tercih yapmadan önce şu soruları sor:
- Bu programa yerleşirsem gerçekten gitmek ister miyim?
- Gitmeyeceksem tercih etmeye gerek var mı?
- Ertesi yıl tekrar sınava girme ihtimalim yüksekse OBP kaybını hesapladım mı?
- Yerleştikten sonra karar verme süresi ve kayıt kuralları neler?
Bu sorular listeni sağlam kurmanı sağlıyor. Tercih mantığı için Tercih Döneminde Yapılan En Tehlikeli 10 Hata yazısı da yardımcı olur.
Beş örnek senaryo
Kuralı somutlaştırmak için kısa senaryolar:
| Senaryo | Sonuç |
|---|---|
| Elif 2026-YKS'de bir devlet üniversitesi programına yerleşti, kaydını yaptırmadı; 2027'de yeniden giriyor | OBP katsayısı yarıya düşer (kayıt olsun olmasın) |
| Mert 2026'da hiçbir yere yerleşemedi, ek tercih de yapmadı; 2027'de yeniden giriyor | Kırılma yok |
| Deniz 2026'da ek yerleştirmede bir ön lisans programına yerleşti | 2027'de katsayı yarıya düşer (ek yerleştirme dahil) |
| Ayşe lise son sınıf iken yerleşti ama bütünlemeden mezun olamadığı için kayıt yaptıramadı | Kılavuzdaki istisna kapsamında katsayısı yarıya düşürülmez |
| Can özel yetenek sınavıyla bir programa kayıt oldu, sonra bıraktı | Özel yetenek kaydı da kapsama dahil: katsayı yarıya düşer |
Bu senaryolar kılavuzdaki ifadelerin sade bir yorumudur; kendi durumun karmaşıksa ilgili yılın kılavuzunu ve ÖSYM'nin açıklamalarını baz al.
Kırılma kontrol listesi
Tercih döneminde ve sonrasında sormak için kısa bir liste:
| Soru | Evet ise |
|---|---|
| Bu yıl bir programa yerleşirsem gerçekten giderim | Sorun yok |
| Gitmeyeceğim ama ertesi yıl tekrar girmeyi düşünüyorum | OBP kaybı hesabını yap (diploma notuna göre 15-30 puan) |
| Ek tercihe başvuracağım | Ek yerleştirme de kırılma kapsamında; yerleşirsen etkisini hesapla |
| Mezuniyetim henüz kesin değil | Kılavuzdaki istisna ve geçici kayıt kurallarını oku |
Udeway ile hesap ve plan
Udeway'in OBP Hesaplama aracı, diploma notundan OBP'ni ve yerleştirme puanına katkısını hesaplıyor; kırılma durumunda katkının yarıya inişini kendi notunla görmek için kullanılabilir. Tekrar hazırlanma kararı verdiysen Udeway uygulamasında günlük görev, haftalık plan, pomodoro, ders bazlı süre kaydı ve deneme grafiği ile yeni dönemini düzenleyebilirsin.
Sık sorulan sorular
OBP'nin yerleştirme puanına katkı katsayısının 0,12'den 0,06'ya düşürülmesidir; bir önceki YKS'de bir programa yerleşen adaylar için geçerli.
Evet; tercih kılavuzu ek yerleştirme ve ÖZYES dahil olduğunu belirtiyor.
Lise son sınıf iken yerleşip mezun olamadığı için kayıt yaptıramayanlar bu kuraldan muaf; MEB e-Okul bilgisi dikkate alınıyor.
İlgili İçerikler
- OBP Nedir, Yerleştirme Puanına Etkisi
- OBP Kaç Bin Geri Atar veya İleri Çeker?
- Tercih Yapıp Yerleşip Gitmemek OBP'yi Nasıl Etkiler?
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene