Yerleştirme sonucunda adın bir programın listesinde ama o program hayalin değil. Bir yanın "gitmeliyim, bir yere girdim" diyor, öbür yanın "bir yıl daha deneyip istediğim bölüme girebilirim" diyor. Her ikisi de ciddi bir hesap ve her ikisinin de bedeli var. Mezun kalma kararının genel çerçevesini Tercih Yapmayıp Tekrar Sınava Hazırlanma Kararı ve duygusal tarafını Mezuna Kalmak Gerçekten Bir Başarısızlık mı? yazılarında anlattık. Bu yazı farklı: Kendi durumunu bir senaryo tablosunda bulup o senaryonun seçeneklerini, bedellerini ve kuralını görmeni sağlıyor. Kılavuz kuralları 2026'ya göre; gelecek yıllarda kılavuzu yeniden kontrol et.
Önce değişmeyen kural: OBP katsayısı
Kılavuza göre 2026-YKS sonucunda bir yükseköğretim programına merkezî yerleştirmeyle (ek yerleştirme dahil) yerleşen ya da özel yetenek sınavıyla kaydolan adayların, 2027-YKS'ye girmeleri hâlinde OBP katsayıları yarıya iner. Bu, ertesi yıl OBP'nin yerleştirme puanına katkısının 0,12'den 0,06'ya düşmesi demek. Bu kural, yerleştiğin programa kayıt olsan da olmasan da geçerli.
| Diploma notu | OBP | 0,12 ile katkı | 0,06 ile katkı | Kayıp |
|---|---|---|---|---|
| 70 | 350 | 42 puan | 21 puan | 21 puan |
| 85 | 425 | 51 puan | 25,5 puan | 25,5 puan |
| 100 | 500 | 60 puan | 30 puan | 30 puan |
Bu tablo, yerleştikten sonra mezun kalmanın puan maliyetini gösteriyor: Diploma notu 50 ile 100 arasında değiştiğinde yaklaşık 15 ile 30 puan arası bir kayıp. Kayıp, ertesi yıl netlerinle telafi etmen gereken bir fark. Hesaplamak için ücretsiz OBP Hesaplama aracını kullanabilirsin. Ayrıntı için OBP Kırılması Hangi Durumlarda Olur? yazısına bak.
Senaryo tablosu
| Senaryo | Durumun | Seçenekler |
|---|---|---|
| A. Yerleştim, bölümü hayalimin yakınında | Hedefe yakın bir bölüm | Gitmek, ek olarak çift anadal/yandal |
| B. Yerleştim, ilgim farklı bir alanda | Bölüm ilgimle uyuşmuyor | Yatay geçiş, çift anadal, ya da mezun yılı |
| C. Yerleştim, puanım hedefin biraz altında | Fark 5-10 net civarı | Gitmek mi, mezun mu: net hesabı gerekli |
| D. Yerleştim, hedef çok uzak | Fark çok büyük | Plan B, farklı alan ya da uzun hazırlık |
| E. Hiçbir yere yerleşmedim | OBP cezası yok | Ek yerleştirme, ön lisans, mezun yılı |
Kendi senaryoyu seçtikten sonra aşağıdaki hesapları yap.
Mezun yılının hesabı
| Soru | Cevabı nasıl bulursun? |
|---|---|
| Hedef programın taban sırası ve bana gereken net farkı? | YÖK Atlas, deneme verileri, Kaç Net Yaparsam Kaç Puan Alırım? |
| OBP kaybını telafi için ek kaç net gerekli? | Yukarıdaki OBP tablosu: Kayıp puanı net karşılığına çevir |
| Bir yılda gerçekçi net artışım ne? | Geçmiş hız, çalışma düzeni, Haftada 5 Net Artırmak |
| Maliyet nedir? | Kurs, kaynak, yaşam; bir yıl kaybı |
| Destek: Aile ve motivasyon durumu? | Dürüst değerlendir |
Net farkını telafi etme hesabı bir tahmin; yıllar arasında sınav zorluğu da değişiyor. Çok iyi niyetli bir hedef bile hesaplanmamış bir risk içerebilir. Eğer mezun yılında hedefine ulaşamazsan ne olacağını da baştan düşün (B planı).
Karar verirken planı gerçeğe bağla: Udeway deneme grafiği ve günlük görevler Android'de ücretsiz; mezun yılını kurarsan haftalık planla ilerle. Google Play'den indir.
Google Play'den Ücretsiz İndirYerleşip devam etme: Kapıları açık tutmak
Yerleştiğin programa gidersen hedefe başka yollardan yaklaşma imkânı doğar:
| Yol | Ne sağlar? | Dikkat |
|---|---|---|
| Çift anadal | Başka bölümün diplomasını da almak | Not ortalaması ve kontenjan şartı üniversiteye göre |
| Yandal | Başka alanda sertifika | Kısa ve kolay |
| Yatay geçiş | Kurumlar arası aynı düzeyde eşdeğer programa geçiş | GNO en az 100 üzerinden 60; kontenjan sınırlı; hazırlığa ve ilk/son yarıyıla geçiş yok |
| Lisansüstü | Farklı alanda yüksek lisans | Alan uygunluğu şartı |
| DGS (ön lisanssa) | Lisansa geçiş | Ön lisanstaysan |
Yatay geçişte MYP (merkezî yerleştirme puanı) hedef programın taban puanına eşit ya da yüksekse GNO şartı aranmadan başvurulabilir. Kontenjanlar da sınırlı: Programın ÖSYM giriş kontenjanı 50 ve altıysa 2, 51-100 arasıysa 3, 101 ve üstüyse 4 kişi yatay geçişle alınabiliyor. Ayrıntı için Üniversitede Yatay Geçiş Şartları ve Çift Anadal ve Yandal Nedir? yazılarına bak.
Kayıt dondurma ve ara
Bazı adaylar "kayıt yaptırayım, dondurup bir yıl hazırlanayım" diye düşünür. Kayıt dondurma şartları ve süreleri üniversiteye ve mevzuata göre değişir; ayrıca yerleştikten sonra mezun kalmanın OBP kuralı kayıt dondurmakla değişmiyor. Şartlar için Üniversite Kayıt Dondurma Şartları yazısına bak ve kararı vermeden önce üniversitenin öğrenci işlerinden yazılı bilgi al.
Duygusal tarafı
Bu karar yalnızca matematik değil. Arkadaşların üniversiteye başlarken tekrar sınava hazırlanmak yalnızlık yaratabilir; ya da istemediğin bir bölümde bir yıl geçirmek isteksizlik. İkisinin de dürüst bedelini düşün. Çevre baskısıyla karar vermek yerine kendi cevaplarına dön: Hangi Bölümü Seçeceğimi Bilmiyorum yazısındaki yedi soru yardımcı olabilir. Aile ile fikir ayrılığı varsa Tercihte Aileyle Fikir Ayrılığı.
Karar için beş kontrol
| # | Kontrol |
|---|---|
| 1 | Hedef programın net farkını ve OBP kaybını hesapladım mı? |
| 2 | Yerleştiğim programdan hedefe giden alternatif yolları (yatay geçiş, çift anadal) araştırdım mı? |
| 3 | Mezun yılı için gerçekçi çalışma planım ve desteğim var mı? |
| 4 | Başarısız olursam B planım ne? |
| 5 | Kararı kendi isteğimle mi veriyorum? |
Sık yapılan hatalar
| Hata | Çözüm |
|---|---|
| OBP kuralını bilmemek | Kayıp puanı net karşılığıyla hesapla |
| "Sadece kayıt olayım, dondururum" demek | Şartları üniversiteden yazılı al |
| Net farkını iyimser hesaplamak | Geçmiş hızını baz al |
| Duygusal karar | Hesap tablosu ve duyguyu birlikte oku |
| B planı yapmamak | Alternatif programları önceden belirle |
Üç kurgusal aday, üç karar mantığı
| Aday | Durum | Karar mantığı |
|---|---|---|
| Aday A | Yerleşti, bölüm ilgisine yakın, hedef program 3-4 net uzakta; diploma notu 70 | OBP kaybı yaklaşık 21 puan; net farkıyla birlikte ertesi yıl daha fazla net gerekir; gitmek ve çift anadal/yatay geçiş yolunu denemek daha düşük riskli olabilir |
| Aday B | Yerleşti, bölüm ilgisiyle ilgisiz; hedef program 12-15 net uzakta; diploma notu 90 | OBP kaybı yaklaşık 27 puan; mezun yılı büyük bir net artışı gerektirir; çalışma düzeni ve destek güçlüyse mezun yılı denenebilir, B planı şart |
| Aday C | Hiçbir yere yerleşmedi; diploma notu 80 | OBP cezası yok; ek yerleştirme, ön lisans ya da mezun yılı seçeneklerini değerlendir |
Bu üç hikâye kural koymuyor; karar mantığını gösteriyor. Aynı sayılarla farklı kişiler farklı kararlar verebilir; önemli olan kararın hesaba ve gerçekçi bir plana dayanması.
Udeway ile hesap ve plan
Udeway'de güncel netlerini ders bazlı kaydedip hedef farkını grafikte görebilir, mezun yılını seçersen haftalık planla ve günlük görevlerle ilerleyebilirsin. Ders bazlı çalışma süresi kaydı ve zayıf konu takibi çalışmanı yönlendirir; tükenmişlik uyarısı ve mood takibi uzun bir yılda dengeni korumana yardım eder. Ücretsiz Bu Netlerle Hangi Üniversiteye Giderim? aracı net hedefini bölümlere bağlar.
Sık sorulan sorular
Evet; kılavuza göre merkezî yerleştirmeyle bir programa yerleşenlerin ertesi yıl OBP katsayısı, kayıt olsun olmasın yarıya iner.
Şartları sağlarsan mümkün: Aynı düzeyde eşdeğer program, GNO şartı, kontenjan ve hazırlık sınıfına geçiş olmaması gibi sınırlar var. Ayrıntı için yatay geçiş yazısına bak.
Net farkını ve OBP kaybını hesapla, gerçekçi bir haftalık plan kur, yedek planını belirle ve destek sistemini kur.
İlgili İçerikler
- Tercih Yapmayıp Tekrar Sınava Hazırlanma Kararı
- Mezuna Kalmak Gerçekten Bir Başarısızlık mı?
- Yerleşip Gitmemek OBP'yi Nasıl Etkiler?
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene