"Önce bir yere yerleşeyim, sonra ertesi yıl daha iyisini yaparım, kayıt yaptırmazsam bir şey olmaz ki." Bu cümle, tercih döneminde en sık duyulan ve en pahalıya mal olabilen yanılgılardan biri. Çünkü ÖSYM'nin kuralı, kayıt yaptırıp yaptırmamana değil, bir programa yerleştirilip yerleştirilmediğine bakıyor. Gitmeyi düşünmediğin bir programa yerleşmek, ertesi yılki puanından doğrudan puan götürebiliyor. Aşağıda kuralı kılavuzdan okuyor, kaç puan kaybedeceğini tablo hâlinde hesaplıyor ve istisnaları sıralıyoruz.
Kural ne diyor?
ÖSYM'nin 2026-YKS Başvuru Kılavuzu'na göre 2025-YKS puanlarıyla bir yükseköğretim programına ÖSYM tarafından merkezî olarak (ÖZYES dahil) yerleştirilen, kayıt olsun veya olmasın, ya da yükseköğretim kurumunca yapılan özel yetenek sınavı sonucu bir programa kayıt olan adayların, 2026-YKS puanlarıyla bir programa yerleştirilirken OBP'ye uygulanacak katsayılar yarıya düşürülüyor. Tercih kılavuzu da aynı kuralı her yıl uyarı olarak tekrarlıyor: 2026-YKS ile (ek yerleştirme ve ÖZYES dahil) bir programa yerleşen ya da özel yetenek sınavıyla kayıt olan adayların 2027-YKS'ye girmeleri hâlinde OBP'lerinin çarpılacağı katsayı yarıya iniyor.
Yani normalde OBP'nin 0,12 ile çarpılıp yerleştirme puanına eklenmesi gerekirken, bu durumdaki adaylar için 0,06 ile çarpılıyor.
Puan kaybı ne kadar?
OBP, diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla bulunuyor (en düşük 250, en yüksek 500). Normal koşulda OBP × 0,12, halve edilmiş durumda OBP × 0,06 puan ekliyor:
| Diploma notu | OBP | Normal katkı (×0,12) | Yarıya inince (×0,06) | Kayıp |
|---|---|---|---|---|
| 100 | 500 | 60 | 30 | 30 puan |
| 90 | 450 | 54 | 27 | 27 puan |
| 80 | 400 | 48 | 24 | 24 puan |
| 70 | 350 | 42 | 21 | 21 puan |
| 60 | 300 | 36 | 18 | 18 puan |
| 50 | 250 | 30 | 15 | 15 puan |
Kayıp, diploma notu yükseldikçe artıyor; çünkü yüksek notla gelen adayın OBP katkısı daha fazla. Bu puanın sıralamaya kaç bin sıra yansıdığı, hedef bölümünün puan yoğunluğuna bağlı; ayrıntı için OBP Kaç Bin Geri Atar veya İleri Çeker? yazısına bak.
Diploma notunun puanına katkısını ve olası kaybı hesapla: Udeway'in ücretsiz OBP hesaplama aracı; tekrar hazırlanıyorsan günlük plan için Udeway Android'de ücretsiz.
Google Play'den Ücretsiz İndir"Kayıt yaptırmazsam sorun olmaz" yanılgısı
Kılavuzun ifadesi açık: "kayıt olsun veya olmasın." Bu cümle şu senaryoları kapsıyor:
| Senaryo | OBP katsayısı yarıya iner mi? |
|---|---|
| Yerleştim ve kaydımı yaptırdım | Evet |
| Yerleştim ama kayıt yaptırmadım | Evet |
| Yerleştim, kaydım yapıldı, sonra bıraktım | Evet |
| Yerleştim, ek yerleştirmede yerleştim | Evet (ek yerleştirme dahil) |
| Hiçbir programa yerleşmedim | Hayır |
| Tercih listesi vermedim | Hayır |
Bu nedenle kılavuz, adayları tercih listelerine "gitmeyi düşünmediği programı almamaları" konusunda uyarıyor. Eğer sonuçta bir programa yerleşip ertesi yıl daha iyi bir sonuç hedefliyorsan, bu yerleşmeyle OBP katkını yarıya indirmiş olacaksın; bu bilinçli bir tercihse sorun yok, bilinçsizse maliyetli.
İstisnalar
Kılavuzda bu kuralın bazı istisnaları var; en önemlisi mezuniyetle ilgili:
| İstisna | Anlamı |
|---|---|
| Lise son sınıf öğrencisi iken yerleşip, belirlenen tarihe kadar mezun olamadığı için programa kayıt yaptıramayanlar | Ertesi yıl OBP katsayıları yarıya düşürülmez (MEB e-Okul bilgisi dikkate alınır) |
| Açık Öğretim Lisesi öğrencileri için mezuniyet belgesi son tarihi | Belgeyi tarihe kadar ibraz edemeyenler için benzer hükümler |
Bu istisnalar dar kapsamlı ve tarihler yıla göre değişiyor; durumun bu kapsama giriyorsa ilgili yılın kılavuzundaki maddeyi birebir oku. ÖSYM'ye ayrıca dilekçe göndermek gerekmiyor; bilgi e-Okul'dan alınıyor.
Kimler için mantıklı olabilir?
Bilinçli olarak yerleşip ertesi yıl daha yüksek bir hedef için tekrar girmeyi düşünenler olabilir: Örneğin ücretsiz bir devlet üniversitesi programına yerleşip bir yıl okurken ya da hazırlanırken yeni sınava girmek isteyenler. Böyle durumlarda şunları göz önünde tut:
| Soru | Neden önemli? |
|---|---|
| Ertesi yıl hedefim kaç puan daha yüksek? | OBP kaybını telafi etmen gerekir |
| Yerleştiğim programa devam edecek miyim? | Aynı anda iki örgün programa kayıt olunamaz |
| Yeni yıl için hazırlığım var mı? | Zaman ve plan |
| Aile ve maddi koşullarım | Kayıt, harç ve yurt masrafları |
Aynı anda iki örgün programa kayıt yaptırılamadığı için yeni bir programa yerleşirsen, eskisinden ilişiğini kesmen gerekiyor; Üniversite Kaydı İçin Gerekli Belgeler yazısında bu kural ayrıntılı.
Nasıl önlenir?
| Adım | Ne yapılır? |
|---|---|
| 1 | Listeye yalnızca gerçekten gitmek istediğin programları yaz |
| 2 | Güvenli bölgeyi de "gidebileceğim" programlardan kur |
| 3 | Ek tercihte yerleşmek istemiyorsan başvurma |
| 4 | Yerleştikten sonra kararını erken ver; kayıt süresini kaçırma |
| 5 | Tekrar hazırlanmaya karar verdiysen OBP etkisini hesaba kat |
Liste kurma mantığı için YKS'de Kaç Tercih Hakkı Var? 24 Tercih Nasıl Sıralanır? ve kırılma kavramının tanımı için OBP Kırılması Hangi Durumlarda Olur? yazılarına bak.
Udeway ile OBP hesabı
Udeway'in ücretsiz OBP Hesaplama aracı diploma notunu girerek OBP ve yerleştirme puanına katkıyı hesaplıyor; yukarıdaki tabloyu kendi notunla görmek için kullanabilirsin. Diploma Notu Hesaplama aracı yıl sonu başarı puanlarından diploma notuna yaklaşmana yardım ediyor. Tekrar hazırlanmaya karar verirsen Udeway uygulaması günlük görev, haftalık plan, pomodoro ve deneme grafiği sunuyor.
Sık sorulan sorular
Hayır; kılavuza göre kayıt olsun veya olmasın merkezî yerleştirmeyle bir programa yerleşen adayın OBP katsayısı ertesi yıl yarıya iniyor.
Evet; tercih kılavuzu ek yerleştirme ve ÖZYES dahil olduğunu belirtiyor.
Kılavuz kuralı yerleştirme sonrası girilen bir sonraki YKS için tanımlıyor. Sonraki yıllara etkisi için ÖSYM'nin ilgili yıl kılavuzunu kontrol et.
İlgili İçerikler
- OBP Nedir, Yerleştirme Puanına Etkisi
- OBP Kırılması Hangi Durumlarda Olur?
- 9. ve 10. Sınıf Ortalaması YKS'yi Nasıl Etkiler?
Denemelerini ders ders kaydet, net gelişimini grafikte gör. Udeway zayıf konularını senin için çıkarır.
Udeway'i Ücretsiz Dene